Tuyển tập truyện ngắn của BÙI NGỌC TẤN
VŨ TRỤ KHÔNG CÙNG là một tuyển tập gồm 18 truyện ngắn của Bùi Ngọc Tấn viết trong khoảng thời gian 18 năm kể từ 1990 tới nay. Bên cạnh những truyện mới như Vũ Trụ Không Cùng là một số truyện đã được ấn hành trong thời gian qua và từng gây ấn tượng sâu sắc nơi người đọc như Chuyện Không Tên, Những Người Rách Việc, Người Chăn Kiến … Người Chăn Kiến, là sáng tác đầu tiên của Bùi Ngọc Tấn được giới thiệu với bạn đọc ngoài nước vào năm 1998 trên tờ Diễn Đàn xuất bản tại Paris, hai năm trước khi tác phẩm CHUYỆN KỂ NĂM 2000 xuất hiện.
Tác giả đã đích thân chọn lựa 18 truyện hợp ý mình nhất để gom thành VŨ TRỤ KHÔNG CÙNG. Người đọc sẽ gặp lại trong VŨ TRỤ KHÔNG CÙNG, những chị Sợi, những Toàn, Phòng, Cảnh, bà Phương và ông giám đốc M. Giám đốc M. bị tù oan, cuối cùng được thả, được phục chức nên được mọi người mở tiệc đón mừng. Nhưng đúng vào lúc vui nhất trong bữa tiệc, M. lại lẳng lặng chui vào phòng riêng. cài kín cửa “rút ngăn kéo lấy ra một lọ nhỏ, trong đựng bốn con kiến. Ông thả lũ kiến vào một vòng tròn bằng phấn vẽ trên bàn. Ông bẻ bánh cho chúng ăn và lấy những các vidit (có rất nhiều trong ngăn kéo -- của khách và của ông) chặn chúng lại. Thỉnh thoảng, ông còn đặt cả ghế lên bàn làm việc. Và khoá thân trên ghế. Đứng thẳng. Mắt hướng về phía xa. Tay giơ cao. Như nữ thần Tự Do.”
Ông không bỏ nổi thói quen chăn kiến là việc mà khi ở trại tù bị buộc phải làm để hạ nhục ông và ước mơ thành người tự do cũng đã trở nên một phản ứng tự nhiên. Vũ Thư Hiên nhận định “Người Chăn Kiến là tiếng kêu cứu cho con người bé nhỏ, con người tội nghiệp, con người dân đen, là lời nguyền rủa cái quyền lực bất nhân không đếm xỉa đến số phận thần dân nằm dưới quyền cai trị của nó.” Nếu nhìn toàn bộ đất nước làmột nhà tù mở rộng như nhiều người thường diễn tả, hình ảnh giám đốc M. quả là hình ảnh bi thảm tột cùng của con người Việt Nam, bởi rõ ràng không còn là con người khi biến hình theo đời sống ngục tù đã trở thành một thói quen và một phản ứng tự nhiên cũng chỉ được biểu lộ trong lén lút.
Qua VŨ TRỤ KHÔNG CÙNG, người đọc sẽ bắt gặp không ít những nét tiêu biểu tương tự về hình ảnh con người Việt Nam trong nhiều cảnh ngộ sống khác biệt.
Với giọng kể điềm đạm, pha đôi chút hóm hỉnh kín đáo, ngòi bút Bùi Ngọc Tấn đã dựng lại những cảnh sống khốc liệt của một xã hội luôn tự tung hô là vô địch trên đời về mọi mặt. Bùi Ngọc Tấn không mạ lỵ, không tố cáo, không cường điệu hoá mà chỉ diễn tả theo cách nhìn của mình, nhưng mọi cảnh ngộ, mọi con người trong tác phẩm gần như luôn khiến người đọc khó ngăn nổi những dòng nước mắt thương cảm, những ý nghĩ phẫn nộ tột cùng. Chính vì thế, trong lời mở đầu tập sách Vũ Thư Hiên đã viết: “Anh tặng tấm lòng mình cho người đọc, như sự chia sẻ tâm tư, như sự giãi bày tâm sự, như sự mời gọi người đọc suy ngẫm cùng với tác giả về những điều đáng để ta suy ngẫm trong cuộc đời… Tôi chỉ xin giới thiệu anh, với tư cách một con người, một cuộc đời, một số phận. Con người ấy chẳng có gì cho chúng ta, ngoài một tấm lòng”.
