Thơ của NGUYỄN THỊ HOÀI THANH

Tác giả HOA PHƯỢNG là một cái tên hoàn toàn xa lạ với những người theo dõi sinh hoạt văn học nghệ thuật tại Việt Nam và thi phẩm HOA PHƯỢNG cũng không ghi lại một dấu ấn đặc biệt nào trong sinh hoạt văn học nghệ thuật như một cột mốc sáng tạo đặc biệt về thi ca hay một tiếng nói phản kháng quyết liệt về chính trị.

Trên thực tế, qua diễn tả của những người quen biết, Nguyễn Thị Hoài Thanh chỉ là một phụ nữ phải trải nhiều hoạn nạn trong cuộc sống nhưng đặc biệt không vì hoạn nạn mà khô héo tâm hồn hoặc ngả nghiêng theo những xu hướng vong thân đã trở thành phổ biến.

Qua các sáng tác từ tuổi học trò cho tới khi mái tóc bạc trắng, Nguyễn Thị Hoài Thanh vẫn giữ nguyên nhịp đập của con tim chan hoà yêu thương dù trọn thời gian đó cuộc sống bản thân luôn bị dập vùi giữa bão táp tai họa và gần như lúc nào cũng sống trong cô đơn vì bị vây hãm, hất hủi.

Vừa rời ghế nhà trường ở tuổi đôi mươi, Nguyễn Thị Hoài Thanh đã phải đối đầu với những khó khăn vì miếng cơm manh áo do cảnh ngộ chung của toàn miền Bắc đang đối diện với “cuộc cách mạng trời long đất lở Cải Cách Ruộng Đất”. Rồi không lâu sau đó, chủ trương phân rẽ kích động hận thù được coi như “con đường duy nhất dẫn tới thiên đường” lại đặt Nguyễn Thị Hoài Thanh vào thế bị theo dõi, bị cô lập bởi phát giác bà là em ruột của tướng Nguỵ tại miền Nam Nguyễn Cao Kỳ. Trên thực tế, Nguyễn Thị Hoài Thanh sinh trưởng tại Hải Phòng, không hề biết Nguyễn Cao Kỳ là ai. Sự lầm lẫn đã có chỉ vì bà là em ruột của khoa học gia Nguyễn Xuân Vinh cũng một thời là Tư Lệnh binh chủng Không Quân miền Nam.  Sự lầm lẫn này dù có được đính chính cũng không thể thay đổi cảnh ngộ của nhà thơ nên việc đính chính trở nên không cần thiết và cũng không oán than, hờn trách, hận thù.

Và như thế, cuộc sống của Nguyễn Thị Hoài Thanh chỉ còn biết gửi cho những con vật ở xung quanh hay cây cỏ vô tri:

“Buổi sáng tôi gặp chú bò đi trên phố
Tôi chào chú, chú chẳng nhìn tôi
Có lẽ chú tưởng tôi là gốc cây
Với tâm hồn gỗ
Hay ngỡ tôi là cột điện
Mang trái tim bằng sỏi trộn xi-măng…”
(Buổi Sáng Chú Bò -- 1979)

Hoặc:

Tôi yêu anh tôi kể với đám mây
Gió thổi mây bay đi
Tôi kể với cơn mưa
Mưa thành suối ra sông gặp biển
Tôi kể với con mèo
Mèo bò ra sân tìm nắng
Tôi yêu anh
Chẳng biết tìm ai mà nói
Đêm đêm tôi đợi
Giấc mơ về
                tôi đợi đêm đêm…
(Tôi Yêu Anh - 1982)

Khó thể diễn tả nổi mức bi thảm của một thân phận như vậy ngay giữa quê hương, giữa đồng bào, giữa xóm giềng từng gặp gỡ hàng ngày. Nhưng nạn nhân của thân phận bi thảm đó đã kiẽn trì suốt nhiều năm tháng không đầu hàng thân phận để trở thành một hình thức công cụ nào và vẫn giữ vẹn trái tim con người giữa muôn vàn thống khổ trong một mơ ước hướng về mai sau:

Kiếp sau nếu được làm chim
Tình thương dang dở bay tìm nơi nơi
Giương cung
             -- đừng nhé,  người ơi!
Vết thương thuở trước luân hồi còn đau.

Nhịp đập yêu thương trong trái tim Nguyễn Thị Hoài Thanh tuồng như vô hạn và HOA PHƯỢNG không còn đơn thuần là một thi phẩm mà chính là một chứng cớ về sức mạnh vạn năng của con người trước mọi hiểm nghèo, đe dọa.