Hồi ký của BÙI NGỌC TẤN

Tên tuổi Bùi Ngọc Tấn rất quen thuộc với người đọc trong nước và cũng không xa lạ với người đọc Việt Nam hải ngoại qua tác phẩm CHUYỆN KỂ NĂM 2000, sau 27 năm bị ngắt tiếng.

Bùi Ngọc Tấn sinh năm 1934, trước khi viết văn làm phóng viên báo Tiền Phong ở Hà Nội, sau làm biên tập viên báo Hải Phòng Kiến Thiết, rồi vì "có vấn đề" về "lập trường tư tưởng" và "thái độ chính trị", phải qua làm cán bộ hành chính ở Công Ty Thủy Sản Hải Phòng cho tới khi bị bắt, năm 1968 với tội danh "phản cách mạng, tuyên truyền chống chế độ", trong cùng vụ án được gọi là vụ "nhóm xét lại chống Đảng". Ông đã qua nhiều trại giam ở miền Bắc Việt Nam cho tới năm 1973 mới được thả ra.

Ra khỏi tù, Bùi Ngọc Tấn bị cấm viết một thời gian dài và chỉ xuất hiện trở lại vào 25 năm sau với tập truyện NHỮNG NGƯỜI RÁCH VIỆC xuất bản năm 1998. NHỮNG NGƯỜI RÁCH VIỆC được độc giả đón nhận nồng nhiệt với nội dung chứng tỏ ngục tù và uy lực của Đảng Cộng Sản không bẻ gãy được ngòi bút của ông. Hai năm sau, tác phẩm CHUYỆN KỂ NĂM 2000 ra mắt nói về chế độ lao tù kinh khủng tại thiên đường xã hội chủ nghĩa, trong đó số phận tác giả hòa cùng số phận đồng bào. Nhà xuất bản Thanh Niên ấn hành tác phẩm này nhưng nhà cầm quyền Hà Nội đã lập tức ra lệnh tịch thu.

VIẾT VỀ BÈ BẠN là tập hợp những đoạn hồi ký ghi lại sinh hoạt của giới văn nghệ tại miền Bắc Việt Nam từ sau hiệp định Genève 1954.

Tác giả chỉ kể về những kỷ niệm, những sự việc trong đời sống cá nhân của một số người thân, nhưng đây lại là chứng liệu chân xác về thân phận người dân Việt Nam trong vòng chi phối của chủ nghĩa Cộng Sản vẫn luôn tự nhận là "con đường cách mạng đem lại tự do hạnh phúc cho toàn dân ".
 Những chứng liệu chân xác phản ảnh qua VIẾT VỀ BÈ BẠN cho thấy con đường mệnh danh là cách mạng đó đã hiện nguyên hình là một trò lường gạt với thực chất lợi dụng nhiệt tâm phụng sự cuộc sống và dân tộc của mọi người để biến nhiều thế hệ tiếp nối thành những công cụ tay sai luôn phải cúi đầu tuân thủ mọi mệnh lệnh ác độc của một thiểu số mù quáng tham tàn.

Từ những đoạn đời của một số văn nghệ sĩ, VIẾT VỀ BÈ BẠN đã khắc họa chân dung của cả dân tộc từng sẵn sàng hy sinh chính mạng sống bản thân để xây dựng một ngày mai theo mong ước, nhưng kết quả thu về chỉ là cuộc sống đọa đày trong đắng cay, tủi nhục như trong lời đầu sách, Bùi Ngọc Tần đã tâm sự:  “Tập VIẾT VỀ BÈ BẠN là ngoài dự định của tôi. Nó được hình thành một cách ngẫu nhiên. Bắt đầu là một lời xui giục để rồi có những trang về Nguyên Hồng. Và một đơn đặt hàng viết kịch bản phim về Lê Đại Thanh. Rồi hôm nay nhớ về người bạn này, tháng sau nghĩ về người bạn khác. Các bạn tôi là tuổi trẻ của tôi, là một phần của cuộc đời tôi. Bao giờ nghĩ về họ tôi cũng thấy chúng tôi đã sống đẹp làm sao, dù khó khăn đến đâu cũng cứ sống, cứ yêu đời, cứ làm việc. Họ là các nhà văn, nhà báo, hoạ sĩ, nhiếp ảnh, tức là những nghệ sĩ, mà người ta nói rằng nghệ sĩ là tiêu biểu của nhân dân cũng như nói hiền tài là nguyên khí quốc gia vậy…

Nhưng các bạn tôi hầu hết là những người chịu nhiều vất vả, kể cả đắng cay, những người lận đận, không thành đạt. Đành có sao viết vậy. Đây không phải tập sách viết về những ngôi sao sáng mà phần lớn là những ngôi sao mờ mịt vần vụ bão giông, một tập sách viết về những người luôn vượt lên, không đầu hàng số phận. Tôi viết về họ như những người mang nghiệp chướng trong mình. Tôi viết về sự nhếch nhác trần ai của họ, của những người làm nghề mà các tập chân dung văn nghệ sĩ khác chưa nói tới hoặc chỉ nói qua. Viết về cái chông gai và cả hiểm nguy của người nghệ sĩ … Tôi muốn có bóng dáng thời đại chúng tôi đã sống trong những trang sách của tôi cũng như tôi hiểu được rằng viết chân dung, viết hồi ký là phải trung thực nếu không muốn mình là kẻ bịp bợm.”