NGƯỜI MỸ VÀ CHIẾN TRANH VIỆT NAM 1945-1975
Biên khảo của NGUYỄN KỲ PHONG

VŨNG LẦY CỦA BẠCH ỐC - NGƯỜI MỸ VÀ CHIẾN TRANH VIỆT NAM 1945-1975, như tựa đề của tác phẩm, phản ảnh đúng về đường lối của chánh phủ Mỹ, nhất là Toà Bạch Ốc, khi họ thực thi những quyết định về cuộc chiến Việt Nam. Nói một cách khác, chính phủ Mỹ suốt 30 năm kể từ 1945 luôn lúng túng khi phỉai có một quyết định rõ rệt về cuộc chiến Việt Nam và kết quả là tình trạng sa lầy thảm hại mà có lẽ ngày nay vẫn gợi lên những cảm giác khó chịu với mọi người Mỹ khi nghe nhắc đến cuộc chiến Việt Nam.

Tác phẩm gồm 13 chương với các chủ điểm như sau:

-  Chương 1, Roosevelt và Truman: Điểm lại tổng quát tình hình thế giới sau thế chiến thứ hai và đối sách  của hai tổng thống Mỹ, Roosevelt và Truman, đối với người Pháp về vấn đề Đông Dương.

-  Chương 2, Chận Làn Sóng Đỏ: Ghi về nguồn gốc Chiến Tranh Lạnh chia thế giới ra hai khối và về ba biến cố lớn ở Á Châu là Trung Cộng toàn thâu Hoa lục, cuộc chiến Triều Tiên và Pháp thất trận ở Điện Biên Phủ.

-  Chương 3, Việt Nam Cộng Hòa: Đề cập liên hệ Mỹ-Việt trong thời kỳ phôi thai của một quốc gia vừa thành hình khi Hoa Kỳ thay Pháp ở Việt Nam cùng những trở ngại trong liên hệ ngoại giao, quân sự với tổng thống Ngô Đình Diệm từ sau năm 1960.

-  Chương 4, Quân Sư Danh Tướng và Khoa Bảng: Trình bày các chi tiết về đường lối ngoại giao, kế hoạch quân sự bí mật của chính quyền Kennedy đối với VNCH và cá nhân TT Ngô Đình Diệm.

-  Chương 5, Cuộc chiến của Johnson và McNamara: Người Mỹ thật sự liên hệ đến cuộc chiến sau vụ đụng độ tại vịnh Bắc Việt,  đổ quân vào Việt Nam, chiến lược chiến thuật thay đổi, quyết tâm lãnh đạo trong chiến Việt Nam của tổng thống Johnson và bộ trưởng quốc phòng McNamara.

-  Chương 6, Binh Hùng Tướng Mạnh: Diễn tả hệ thống quân đội, chiến thuật, chiến lược của MACV, chú trọng nhiều về cơ cấu quân đội, về các bộ tư  lệnh liên hệ ở chiến trường Việt Nam.

-  Chương 7, Chỉ Huy và Điều Khiển: Chi tiết về hệ thống chỉ huy và điều khiển quân đội Hoa Kỳ ở Việt Nam. Quyền hạn của bộ tư lệnh MACV, quân số và thẩm quyền của bộ tư lệnh này đối với các thẩm quyền quân sự, dân sự, cao hơn.

-  Chương 8, Chiến Tranh Việt Nam: Về phương thức tác chiến của Hoa Kỳ cùng ưu khuyết điểm của tướng Westmoreland khi chuyển từ chiến lược "enclave" qua "search and destroy"...

-  Chương 9, Những Con Khỉ của Năm Mậu Thân: Nói về những khó khăn của Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng Hòa trong năm 1968, đặc biệt Hoa Kỳ gặp nhiều khó khăn vì tất cả định chế xã hội bị đảo lộn do phong trào phản chiến bùng phát kèm theo là những bạo động xảy ra từ phong trào đòi bình đẳng của dân da đen ở nội địa.

-  Chương 10, Nixon và Kissinger: Về tư cách, thái độ của ngoại trưởng Henry Kissinger và tổng thống Richard Nixon đối với Việt Nam trong giai đoạn hòa đàm và chuẩn bị lui quân.

-  Chương 11, Việt Nam Hóa và Rút Quân: Kế hoạch giao trọn trách nhiệm chiến đấu cho Việt Nam Cộng Hòa, trong khi quân đội Hoa Kỳ và đồng minh lần lượt rút đi.

-  Chương 12, Bức Tưû: Từ vụ Watergate đến những quyết định bất lợi khi quốc hội Hoa Kỳ biểu quyết các ngân khoản viện trợ cho tài khóa thường niên. Mặt khác, từ những thay đổi chiến lược ở Đông Nam Á, người Mỹ không còn coi Việt Nam như một đồng minh cần được bảo vệ.

-  Chương 13, Tinh Thần Người Mỹ Trong Cuộc Chiến: Nhìn lại tổng quát về tinh thần người Mỹ trong cuộc chiến Việt Nam-  những người hùng và những người hèn của cuộc chiến và cảm nghĩ của những thẩm quyền Mỹ khi phản tỉnh sau này.
Tác phẩm dựa trên nhiều tài liệu mật được giải toả từ sau 1975 cho đến 2005 và gồm hơn 200 hình ảnh đặc biệt có thể coi là tác phẩm hoàn chỉnh nhất và chính xác nhất tính cho đến nay về cuộc chiến Việt Nam trên khía cạnh tương quan với Hoa Kỳ.