Tuyển tập Văn - Thơ - Hoạ - Nhạc  
của CHOÉ NGUYỄN HẢI CHÍ

Choé là hoạ sĩ biếm hoạ đầu tiên và duy nhất của Việt Nam, tính tới nay, có tranh in đồng loạt trên nhiều tờ báo lớn tại Đức, Pháp, Mỹ và được tuần báo New York Times xếp vào 10 hoạ sĩ biếm họa hàng đầu thế giới đầu thập niên 1970.  Cuối năm 1973, các tranh biếm hoạ của Choé trên nhật báo Sóng Thần xuất bản tại Sài Gòn được nhà xuất bản Glade Publications, North Carolina, Hoa Kỳ tập trung ấn hành trong một tuyển tập mang tựa đề THE WORLD OF CHOÉ.

Một nhà ngoại giao Mỹ, Barry Hilton, cho rằng tranh vẽ của Chóe đầy màu sắc điên loạn quái đản và một nhà báo khác, Martin Evans, cho rằng cây cọ của Chóe sắc bén hơn ngọn bút của bất kỳ nhà bình luận lỗi lạc nào. Với một nhà báo Nhật thì Choé là một thiên tài, tranh của Choé còn hơn cả một bản cáo trạng và năm 1995,  tuần báo Pháp L'Hebdo trong bài Vietnam 20 ans après en six portraits đã liệt kê Chóe giữa 6 khuôn mặt tiêu biểu cho Việt Nam do đặc trưng bướng bỉnh.

Sau tháng 4-1975, Choé bị bắt đi tù hai lần, vì là văn nghệ sĩ của chế độ cũ và vì vượt biên. Hơn 10 năm tù khiến Choé vướng nhiều chứng bệnh và từ năm 2003, gần như bị loàkhông thể vẽ được nữa. Anh chuyển qua sáng tác nhạc, thơ, văn bằng cách đọc ghi vào máy cho vợ con chép lại.    

Truyện và thơ của Choé cũng mang đăïc trưng như các bức tranh khi trước của anh qua nhận xét của các nhà bào quốc tế.  Tất cả đều vẽ lên hình tượng thực tế của cả một thực trạng xã hội trong đó, con người luôn phải mong mỏi được trở lại làm người.  Khi viết về Choé, Barry Hilton phát biểu lịch sử luôn bị áp chế của Việt Nam đã hình thành truyền thống đối kháng quyết liệt coi rẻ mọi kẻ nắm giữ quyền uy với lối nhạo báng đặc thù khởi từ quan điểm của lớp người bị dày xéo. Và, có thể coi những kiểu điên loạn đầy sáng tạo của Chóe là cách biểu hiện truyền thống đó cao nhất  trong thế kỷ hai mươi TỬ TỘI là tuyển tập gồm các hí hoạ của Choé trước và sau 1975, những sáng tác văn, thơ, nhạc vào thời gian cuối đời khi mắt anh không còn nhìn thấy gì nữa. Choé từ trần vào ngày 12.3.2003 và TỬ TỘI là tập di cảo cuối cùng của một hoạ sĩ tài hoa đã bị đẩy vào vòng xoáy của nỗi đau về con người bị buộc phải biến hình thành hạc, thành nai...