Hoàng hôn trên ngã tư Việt Nam

MẶC ĐỖ

Cùng tâm trạng như cô gái trong phong dao "Chiều chiều ra đứng ngõ sau..." người Việt ở ngoài nước đón đọc sách viết từ trong nước, đọc sách để chia xẻ cảm xúc gợi lên từ hai thái độ của người viết: người ở trong xã hội chủ nghĩa tỏ lộ bực bội, người kẹt trong xã hội chủ nghĩa bực bội đã đành, còn nặng phần chua xót. So sánh NGÃ TƯ HOÀNG HÔN của Văn Quang với những tác phẩm cũng thoát ra ngoài từ trước nhận định thật rõ ràng. Người ở-trong nhìn thấy đen một nửa, trong khi người kẹt-trong cảm thấy ngụp trong cảnh đen toàn diện. So sánh không ngụ ý phê phán thái độ, so sánh để bước tới suy ngẫm sâu và rộng thêm, mong tìm ra một thái độ chung, một quyết tâm chung.

NGÃ TƯ HOÀNG HÔN được tác giả khởi thảo và hoàn tất trong năm 1990, sau 15 năm rời xa cây viết. Là một nhà văn nổi tiếng với những cuốn tiểu thuyết từng cuốn hút nhiều giới độc giả trước 30/4/1975 nên khi trở lại với công việc sáng tác văn nghệ, Văn Quang vẫn chọn thể loại thuộc sở trường của mình.
Tuy vậy, NGÃ TƯ HOÀNG HÔN khác hẳn những tác phẩm của ông ra đời trước tháng 4.1975, vì tính chất hư cấu chỉ giữ một vai trò khiêm nhượng bên cạnh tính chất hiện thực.
NGÃ TƯ HOÀNG HÔN là một phóng sự tiểu thuyết phản ánh cuộc sống bế tắc, nhầy nhụa của lớp người lớn lên sau biến cố tháng 4/1975 và đã phải mặc nhiên chấp nhận thân phận nạn nhân của một thời thế nhiễu nhương, bi thảm.  
 Qua NGÃ TƯ HOÀNG HÔN, Văn Quang đã phác họa những hậu quả não nề do các chế độ chính trị tạo ra in hằn từ tâm lý cá nhân đến thực tế xã hội để hình thành bức chân dung toàn cảnh về sự dẫy dụa trong ngột ngạt, tối tăm, nhớp nhúa của con người Việt Nam sau những biến động lịch sử nối tiếp hơn nửa thế kỷ và cuộc đổi đời 1975. Hậu quả của tất cả những sự kiện đó không chỉ phá nát đời sống kinh tế của một xã hội mà đã thọc sâu những mũi dao nhọn vào tận tim óc con người gây nên những vết thương tâm tư nhức nhối cho từng cá nhân nhỏ bé không dễ hàn gắn theo năm tháng.

CÔNG TỬ HÀ ĐÔNG

Ông Trương Tửu chủ trương ông “chỉ viết những chuyện gì chưa ai viết”.
Tôi rất muốn viết như ông.

Sáng mùa xuân năm Quí Mùi, ngày 16 Tháng Hai Tây, là ngày 16 Tháng Giêng Ta, từ nửa đêm hôm qua bão tuyết đến Virginia, Xứù Tình Nhân, Kỳ Hoa Đất Trích, giờ này tuyết vẫn đang xuống, có chỗ tuyết đã dầy đến 15 inch.
 Saigon ra giêng đã được 16 ngày, nhưng tôi chắc hương vị Tết vẫn chưa mất hẳn ở Sàigòn. Hôm nay, ngày 16 Tháng Giêng Ta là ngày giỗ ông bố tôi. Giờ này các em tôi ở Sàigòn đang sửa soạn bàn thờ và bữa ăn giỗ họp mặt gia đình vào buổi trưa. Trâu bò được ngày phá đỗ. Con cháu được ngày giỗ Ông! Tôi nhớ ngày 16 Tháng Giêng Ta năm 1989 tôi sống trong Lầu Bát Giác Chí Hòa. Cho đến ngày hôm đó tôi đã năm năm không được ăn giỗ ông bố tôi, nôm na là cho đến ngày hôm đó tôi đã bị ViXi bỏ tù năm năm. Hôm đó cũng là ngày tù nhân khu FG Nhà Tù Chí Hòa được nhận đồ thân nhân gửi vào nuôi, tôi bồi hồi khi thấy trong số thức ăn vợ con tôi gửi vào cho tôi có bịch sôi vò, chè đường. Trong mấy món ăn bà mẹ tôi làm rất ngon có món sôi vò, chè đường. Mẹ tôi vẫn nấu sôi vò, chè đường những khi nhà tôi có giỗ. Hôm ấy tôi ăn chè đường, sôi vò trong tù mà bùi ngùi tưởng tượng cảnh vợ con tôi, các em tôi gặp nhau trong nhà mẹ tôi, cảnh bàn thờ có bức hình ông bố tôi, tôi nghĩ mẹ tôi chắc ăn không ngon khi bà nhớ tới anh con đang ở trong tù.
Ngày 16 Tháng Giêng Ta năm 1989 tôi được ăn giỗ ông bố tôi trong Nhà Tù Chí Hòa, sáng sớm ngày hôm sau, ngày 17 Tháng Giêng Ta năm 1989, tôi theo anh em lên tù xa ra khỏi Chí Hòa để lên Trại Cải Tạo Z 30 A ở Xuân Lộc, Đồng Nai. Mới đấy thôi mà thời gian đã qua gần 15 mùa lá rụng..

UYÊN THAO

 

Trong cuộc sống dù thất thế tận cùng hay thành đạt vẻ vang, không ai có thể tránh phút giây sẽ biến thành cát bụi. Tính chất phù du này đã thúc đẩy hình thành một ước nguyện chung luôn luôn như ngọn lửa hực nóng suốt chiều dài lịch sử loài người. Đó là ước nguyện có được cuộc sống an lành trong không khí xum vầy ấm áp giữa chia xẻ yêu thương.

 

Thế nhưng lịch sử đã ghi lại không ít những tháng ngày mà con người bị đọa đày, bị hành hạ bởi hành vi tàn ác bạo ngược của chính đồng loại, trong đó thời khoảng hai mươi năm thống trị của nhà Tần tại Trung Hoa cách đây 23 thế kỷ vẫn được coi là một trong những thời kỳ tiêu biểu nhất.

TRẦN PHONG VŨ

 

Lê Thiệp là một tên tuổi quen thuộc trong làng báo Việt nam trước tháng Tư năm 1975. Là một ký giả trẻ, chuyên nghiệp, năng nổ, anh từng cộng tác với nhiều tờ báo ở Sàigòn, trong đó phải kể tới hai nhật báo lớn, uy tín bậc nhất tại miền nam lúc bấy giờ là các tờ Chính Luận và Sóng Thần. Với tinh thần yêu nghề, ham học hỏi, chỉ trong một thời gian ngắn, chàng ký giả trẻ tuổi tài hoa này đã tiến rất mau và rất xa trong lãnh vực nghề nghiệp của anh.

 

Tôi không nhớ lần đầu gặp tác giả CHÂN ƯỚT CHÂN RÁO bao giờ, ở đâu và trong trường hợp nào? Ấn tượng còn ghi đậm trong trí nhớ của tôi khi bắt gặp một Lê Thiệp mang quân phục đang chỉ huy một toán quân nhân đi tuần thám trên đường Thoại Ngọc Hầu, khu Ngã Ba Ông Tạ vào những ngày người dân Sàigòn chưa hết bàng hoàng sau biến cố Tết Mậu Thân, 1968. Với dáng vẻ phong sương, dày dạn, anh nheo mắt nhìn tôi cười nửa miệng. Nét cười còn đọng mãi trong ký ức mỏi mòn của tôi. Một chút ngạo nghễ, khinh bạc hàm ngụ trong đó. Có thể anh đang phẫn nộ về một ý nghĩ chợt đến trong đầu. Trong khoảnh khắc, tôi không giấu được cảm giác Thiệp muốn gây gổ vì nghĩ rằng trong lúc anh và đồng đội đang vất vả săn tìm kẻ thù thì như bao người khác, tôi chỉ là kẻ đứng bên lề. Giả dụ lúc ấy Thiệp cưu mang những ý nghĩ như thế thì hẳn những ngày sau đó anh phải hiểu rằng cá nhân tôi và Uyên Thao cùng một số anh em đang làm việc tại đài Phát Thanh đã vất vả như thế nào trong nỗ lực duy trì tiếng nói của người quốc gia trong những điều kiện ngặt nghèo tại Trung Tâm Phát Tuyến Quán Tre?