Ký sự của HOÀNG HẢI THỦY

Mở đầu tác phẩm của mình, Hoàng Hải Thuỷ đã viết “Tháng Chạp Tây, bánh xe lãng tử đưa tôi đi một vòng Cali. Đêm cuối năm trong một thành phố nhỏ, tôi xem một phim video về Hà Nội do những người Hà Nội làm. Thành phố Hà Nội được người Hà Nội yêu thương quá cỡ. Hà Nội được yêu thương trước 1945, Hà Nội được yêu thương sau 1945. Có đến 50 bài thơ, bản nhạc được làm để ca tụng Hà Nội và diễn tả tình yêu Hà Nội. Trong khi đó thành phố Sàigòn thương yêu của tôi có gì? Thành phố Sàigòn của tôi được thương yêu, được ca tụng như thế nào?”

Từ suy nghĩ đó, tác giả đã quyết định “Tôi sẽ viết về thành phố Sàigòn và tình yêu Sàigòn.” Bởi  “ngày mới đến Hoa Kỳ  tôi nói: Tôi mang Sài gòn trong trái tim tôi…”

Nhưng Hoàng Hải Thuỷ không viết về Sài Gòn như Thạch Lam, Vũ Bằng viết về Hà Nội mà viết về những kỷ niệm đã có với bạn bè, đặc biệt là về cuộc sống nheo nhóc của giới cầm bút Sài Gòn sau ngày đổi đời 30 tháng 4 năm 1975 khởi đầu là những dòng nhắc nhớ về một người đã trở thành người cầm bút miền Nam đầu tiên bị cướp mạng sống là nhà văn Chu Tử : “Trước hết tôi phải kể anh Chu Tử Chu Văn Bình. Anh là văn nghệ sĩ chết trước nhất kể từ ngày 30 Tháng Tư. Anh không chết sau ngày 30 Tháng Tư mà là trong ngày 30 Tháng Tư. Đạn quân thù bắn theo con tầu ngày ấy đưa anh ra biển đã giết anh, thân xác anh nằm trong lòng đại dương. Anh một đời hai lần bị trúng đạn. Một buổi sáng năm 1964 � thời điểm quân đội Hoa Kỳø đang kéo vào tham chiến trên chiến trường Việt Nam � khi từ nhà ở đường Trương Tấn Bửu, Phú Nhuận, ra xe hơi để đến tòa báo Sống, nhà in Tường Vân đường Gia Long, có kẻ chờ sẵn trước cửa nhà bắn anh nhiều phát đạn xuyên qua cửa xe sau. Có viên đạn trúng cổ anh, xuyên qua miệng. Nguy hiểm cực kỳ nhưng anh không chết.  Anh sống được mười năm nữa....”

Trong chiều hướng tâm tư đó của tác giả, SỐNG VÀ CHẾT Ở SÀI GÒN là một tập hợp những bài viết về hàng loạt những văn nghệ sĩ tên tuổi một thời nhưng hoặc đã bỏ mạng trong tù như Nguyễn Hoạt, Nguyễn Mạnh Côn, Thục Vũ, Dương Hùng Cường … đã bỏ mình trên biển như nữ nghệ sĩ Hồ Điệp, đã chết vì bị hành hạ như Vũ Hoàng Chương, Minh Đăng Khánh …hoặc chết trong tối tăm vùi dập như  Trọng Khương, Hoàng Vĩnh Lộc, Nguyễn Hiến Lê, Hoàng Ly, Xuyên Sơn, Trần Việt Sơn, Lê Thương, Dương Thiệu Tước, Hồ Hữu Tường … Hết thẩy những người đó đã sống lại trong tâm tư tác giả khi viết về Sài Gòn với những kỷ niệm như Hoàng Trúc Ly, một thi sĩ tài hoa đã giã từ cuộc sống như một hạt bụi vô danh nhưng hai câu thơ của anh tả nữ ca sĩ Khánh Ly � “Từ Em tiếng hát lên trời, Tay khơi dòng tóc, tay vời âm thanh”� không ngưng nổi lên với Hoàng Hải Thuỷ vào lúc ngồi trước bàn viết.  SỐNG VÀ CHẾT Ở SÀI GÒN không phải là hình ảnh Sài Gòn mà là nỗi ray rứt từ những kỷ niệm về hàng loạt người Sài Gòn sau khi thành phố đổi thay tên và đã khiến tác giả mang chung tâm trạng với nhà thơ Thanh Nam:

Tháng Tư, cơn sốt đầu mùa
Gợi trong tiềm thức những giờ oan khiên
Ghé thân lữ thứ trăm miền
Nỗi buồn nào cũng mang tên Sàigòn!